Op 10 juni sloten we het Muziekavonden seizoen 2010 – 2011 af. Dat gebeurde opnieuw in de huiskamer – en niet op de gewone locatie, het Sint Annagebouw achter de Vituskerk aan de Emmastraat/Schapenkamp.

Ietwat schuchter en angstig verzamelden we ons voor koffie, koek, drank en hapjes aan de Witte Kruislaan. Reden voor de terughoudendheid? We zouden allemaal meespelen in het spel Classico! Een Triviant-spel waarmee de kennis van de klassieke muziek getest werd…

Het ijs was gelukkig snel gebroken: we speelden in groepen (en niet volgens de regels – anders hadden we er misschien nóg gezeten…) en dan kun je je onkunde soms makkelijk verbergen achter de kennis van de ander. Overigens viel het érg mee met het niveau van onze muziekkennis! En tot troost was er voor iedereen ook een prijs!

Ziehier hoezeer we genoten en vooral gelachen hebben. Dit gaan we herhalen!
Bezoek deze link voor een fotoreportage.

Muziekgilde-lid – en voor deze keer presentator/samensteller – Ferry van Geffen begon met een "appetizer": Sonate in D-mineur K9 (L 413) van Domenico Scarlatti (Napels,1685 – 1757) bewerkt voor hobo.
Daarna behandelde hij drie bouwstenen van de muziek: Ritme, Melodie en Harmonie. (De vierde bouwsteen Toonkleur komt op een volgende avond aan de orde…)

Ferry volgde de cursus die op BBC Radio 3 is uitgezonden in het programma "Discovering Music". Alle programma's zijn terug te luisteren op het internet. Ze zijn te vinden in de Listening Library van het genoemd programma:  (Even doorscrollen tot de vrijwel het einde van de webpagina en daar vind je de te beluisteren files onder de namen Rhythm, Melody en Harmony. Zeer aan te bevelen!)

Naast de fragmenten uit de Discovering Music cursus gebruikte Ferry een aantal eigen fragmenten.
Bij het item Ritme:
Zakir Hussain speelt tezamen met zijn vader op de TABLA. Dit komt uit de documentaire: The Speaking Hand: Zakir Hussain and the Art of the Indian Drum (2003) Sumantra Ghosal, uitgezonden door het VPRO programma Vrije Geluiden.
En CAN CAN van de Buena Vista Social Club van de DVD "Buena Vista Social Club".  

Tot slot nog een TIP: Een prachtige TV cursus over muziek van Channel 4 uit 2006 getiteld "How Music Works". Deze is op YouTube gezet. Meer informatie? Zie hier!

Bij het onderdeel ritme (en afwezigheid van ritme) werd ook nog geluisterd naar:
Claude Debussy (1862 – 1918), Arabesque 1 – piano (rechts vierkwartsmaat, links driekwart)
Gustav Mahler (1860 – 1911) 4 de symphonie – derde deel Ruhevoll Los Angeles Philharmonic Esa-Pekka Salonen (Barbara Hendricks)
Henryk Gorecki (1933) Symphonie 3, tweede deel Lento e Largo – Tranquillissimo, Dawn Upshaw sopraan, London Sinfonietta, david Zinman, dirigent.

En bij "Harmonie":
Richard Wagner (1813 – 1883) The 'Ring' Without Words Berliner Filharmoniker, Lorin Maazel (ook bewerking) – Siegfried und die Rheintöchter.

Jos van der Pal liet ons kennis maken met de uiterst ritmische Colea Serban, een jong gestorven pianist en broer van de bekende Gregor Serban. Van hem hier een video!
(Veel meer fragmenten zijn te vinden op het Youtube kanaal van Gregor Serban junior: http://www.youtube.com/user/GregorSerbanJunior)

De muziekavond van 1 april werd verzorgd door Henk Griffioen, die ons meenam in de wereld van het orgel. Niet alleen de muziek en de klank kwamen aan bod, maar ook wat er allemaal gebeurt achter de schermen tijdens het orgelspel. Voor het eerst hadden we een muziekavond, waarbij we niet alleen oren maar ook ogen te kort kwamen. Dank, Henk!

Dit is wat we hoorden en zagen:

Albert Schweitzer speelde "An Wasserflüssen Babylon", Bach BWV 653
Mark den Toom, orgel 's Graveland Hervormde herk, "Komt nu met sangh"
Bram Beekman, met Bachs Harmonisches Labyrinth
Thijs Kramer met Marsche Triomphale van Jan Nieland
Thijs Kramer met de fuga op de naam BACH, Cor Kint
Heinz Markus op het Göttsche-Silbermannorgel in Marmoutier, Preludium en triplefuga BWV 552 van Bach
Wim van Beek, Martinikerk Groningen, Matthias Werkmann "Ach wir arme Sünder"
Almelo, Doopsgezinde kerk, Peter Prelleur (1705? – 1741), Volutary in a
Goor, Hofkerk of Petruskerk, Michael Schütz (1964 – ), uit Popstucke (2008) "Keep Cool"
Herman Strategier, Den Ham, Alla Marcia, één van de korte inventionen uit 1963
Wim Griffioen, Goude, koor-orgel, "De winter", "Slaat op" en "Die Mei"
Hendrik Andriessen, Wijhe, Rooms Katholieke kerk, Maarschalkerweerdorgel, Intermezzi per oregano Prima racolta
Piet Kee, groot orgel en drie draaiorgels, Haarlem
Louis van Dijk, Lucy in the Sky, Beatles
Verder met films:
Carillon de Westminster
Dupré speelt zelf preludium en fuga in b major
César Franck, Pièce Héroique
Charles Marie Widor, Toccata vanaf bladmuziek
Hoe gaat het er achter het orgel aantoe?
Joseph Bonet, Variations de Concert
Virgil Fox speelt pedaal solo
Vier organisten op één orgel…
Twee mensen bespelen op straat een waterorgel
Het papieren draaiorgeltje…
A genius little girl plays organ… De toekomst? Zie de video hieronder.

Het programma op vrijdag 4 maart stond in het teken van Nederlandse componisten en hun inspiratiebronnen. Waren ze beinvloed door de Fransen, de Duitsers, de Russen? We luisterden en probeerden er al luisterend achter te komen. Dat lukte dus meestal niet: Nederlandse componisten bleken meer zichzelf te zijn dan de muziekliteratuur ons soms doet geloven… Leuk!

1. Gerrit Jan van Eijken (1832 – 1879). Töne der Liebe aus dem Hohen Lied (gedichten Friedrich Daumer) "Gebadet und Gesalbt", uitgevoerd door Anne Grimm, sopraan, Frans van Ruth, piano

2. Alphons Diepenbrock (1862 – 1921). Liederen, "Zij sluimert" (1910): Christoph Prégardien, tenor, Rudolf Jansen, piano

3. Hendrik Andriessen (1892 – 1981). Concerto per organo e orchestra (1950). Toccata (Allegro con spirito). Concertgebouworkest, Pierre Monteux, Hendrik Andriessen (orgel), een opname van de NCRV 1/11/1950

4. Theo Verhey (1848 – 1899). Fluitconcert: Concerto 2 in A klein Op. 57 Andantino, door Jaqcues Zoon, fluit en het Radio Kamerorkest, dirigent Thierry Fischer

5. Johan Wagenaar (1862 – 1941). Hymnus de ascensione Domini, door het Nederlands Kamerkoor, dirigent Uwe Gronostay

6. Willem Pijper (1894 – 1947). Concerto per pianoforte e orchstra K. 75 (1927). Radio Symphonie Orkest onder leiding van Jac van Steen, Ronald Brautigam piano

7. Jan van Gilse (1881 – 1944). Concert ouverture in C klein. Radio Symphonieorkest onder leiding van Jac van Steen

8. Leo Smit (1900 – 1943). Concertino for cello & orchestra (1937) Lento en Allegro vivace, Pieter Wispelwey en het Radio Kamerorkest, onder leiding van Ed Spanjaard

11. Simeon ten Holt (1923). Méandres, Polo de Haas, Kees Wieringa, Ellen Dijkhuizen, Fred Oldenburg. Een live opname 15 februari 1999, Vredenburg Utrecht.

12. Tristan Keuris (1946 – 1996). Orgelconcert (1992 – 1993) Recitativo. Het Koninklijk Concertgebouworkest, dirigent Riccardo Chailly en Leo van Doeselaar, orgel (Live AVRO 1993)

9. Nicolas Medtner (1880 – 1951). Pianoconcert 2 C klein Op. 50, Romanza: Arthur Rubinstein Philharmonic Orchestra, Ilya Stupel dirigent, Geoffrey Douglas Madge, piano
Een bijdrage van Anja Pons.

Ter voorbereiding op de vakantietijd brachten we de avond door met luisteren naar werken van Franse componisten. Er werd ook een glaasje champagne geschonken en een Jubileum CD uitgereikt: het Gilde bestaat dit jaar 25 jaar!
Waar luisterden we naar?

1. Jean Philippe Rameau (1683 – 1764), Ballet Suites les Indes Galantes – Menuet I en II. Uitvoerenden: Collegium Aureum

2. Michel Richard Delalande (1657-1726), Symphonies pour les soupers du Roy, uitgevoerd door Orchestre de chambre Jean-François Paillard onder leiding van J. F. Paillard. Daaruit: Concert de Trompettes eerste drie delen en Deuzieme Fantaisie ou Caprice que le Roy demendoit souvent, deel 2. (Een bijdrage van Jos van der Pal).

3. Hector Berlioz (1803 – 1869) Symphonie Fantastique, Scene aux Champs (scene in the field) London Symphony Orchestra, Sir Colin Davis (live registratie).

4. Gabriel Fauré (1845 -1924): de Dolly suite door Robert en Gaby Casedesus, vierhandig op één vleugel. (Henk Griffioen).

5. Gabriel Fauré (1845 -1924), Cantique de Jean Racine op. 11 (versie voor gemengd koor, strijkkwintet en orgel). Solistes de Lyon – Bernard Tétu Koor, Ravel quartet, Bo Yuan contrabas, Louis Robilliard orgel (Ferry van Geffen).

6. Maurice Duruflé (1902 – 1986), Requiem: 13 Agnus Dei. Coro e Orchestra della Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Dirigent Myung-Whun Chung.

7. Camille Saint Saens (1835 – 1921): Uit de opera “Samson et Dalila” op. 47 (1877) de aria “Mon coeur s’ouvre a ta voix”. Maria Callas, Orchestre National de la Radiodiffusion Française o.l.v. George Prètre (1961) – terug te zien op http://www.youtube.com/watch?v=9piRiiZ0C4Q (Ferry van Geffen).

8. Maurice Ravel (1875 – 1937) Shéherazade – Asie: San Fransisco Symphony Orchestra, Edo de Waart en Elly Ameling, sopraan (op gedichten van Tristan Klingsor).

9. Eric Satie (1866 – 1925). Trois Mélodies uit 1886: Les Anges, Elégie en Sylvie, Reinbert de Leeuw, piano, en Marianne Kweksilber, sopraan (Henk Griffioen).

10. Louis Vierne (1870 – 1937). Scherzo uit de 2de Symphonie, Virgil Fox op het orgel van de Riverside Church in New York.

11. Francis Poulenc (1899 – 1963.) Salut, Dame Sainte (Quatre petit prières), Nederlands Kamerkoor, dirigent Eric Ericson.

12. Jacques Ibert (1890 – 1962). Concertina da camera for Alto Saxophone and 11 instruments, Allegro con moto. Eugène Rousseau, sax, Kamerorkest Paul Küntz.

Muziek uit het Noorden!

We begonnen met een héél Scandinavisch geluid, waarvan helaas onbekend bleef wat 't was…
1. Vervolgens pianomuziek van Edward Grieg, Young classic edition: Zug der Zwergen/Lyrische Stücke Heft 4. Pianist was Ricardo Castro.

2. Grieg – Holberg Suite, Preludium Sarabande, gespeeld door het Nederlands Kamerorkest met dirigent David Zinman.

3. Jean Julius Christian Sibelius, Kullervo symphony, het deel Kullervo goes to battle. Paavo Berglund dirigeerde het Helsinki Philharmonic Orchestra.

4. Carl August Nielsen, Symphony 3, Finale, allegro: het Janacek Philharmonic Orchestra onder leiding van Theodor Kuchar.

Gevolgd dor opnieuw een onbekend werk… als overgang naar het meer moderne werk.
5. Urmas Sisask (1960) Estland, uit Gloria Patri (1988) – Estonian Philharmonic Chamber Choir, Paul Hillier.

6. Einojuhani Rautavaara (1928) Finland, Angel of Light, Symphonie 7, Tranquillo. Uitvoerenden: Helsinki Philharmonic Orchestra, Leif Segerstam dirigeerde. (Voor een voorbeeld, zie de video hieronder…)

7. Peteris Vasks (Letland, 1946), Voices of Conscience en Canto I uit zijn Concerto for cello and Orchestra. David Geringas speelde de cello, het Riga Philharmonic Orchestra werd gedirigeerd door Jonas Aleksa. De muziek werd meegebracht door Claes van Arem.

8. Arvo Pärt (1935) – Estland, Triodion for chorus (1998). Ensemble Polyphony, Christopher Bowers Broadbent, orgel, dirigent Stephen Layton.

9. Zbygniew Preisner, Polen (1955) Film componist. Reqiem for my friend, meeting. Sinfonia Varsovia, met dirigent Jacek Kaspszyk en Kamerkoor van Warschau, olv Ryszard Zimak.

We sloten af met een prachtig Zweeds Kerstlied, gezongen door Anne Sofie von Otter: van de CD Home for Christmas: Koppängen.

'Op zoek naar werk en leven van Dirk Fock'

Dirigent en componist Dirk Fock (1886 – 1973, Batavia) kwam tot het Gilde tijdens de bijzondere muziekavond over (klassieke) muziek uit Indië. Pianist Henk Mak van Dijk speelde er delen uit Focks' Java Suite. Maar wie was Dirk Fock?
Dat wordt, mede door onderzoek van het Hilversumse Gilde steeds duidelijker. Tijdens de muziekavond luisterden we naar muziek uit de tijd van Fock.
Zoals muziek van zijn vioolleraar Joseph Joachim; Hebreeuwse melodiën, Sostenuto, gespeeld door Michael Gieler, altviool en Lauretta Bloomer, piano

In het begin van de 20ste eeuw duikt Fock op in Mühlhausen (Mulhouse nu) waar hij als vaste dirigent de complete Ring uitvoert – 28 jaar oud!
Siegfried – Richard Wagner. Een deel uit Der ‘Ring’ Ohne Worte, Berlijns Philharmonisch orkest, dirigent Lorin Maazel

In 1923 keert Fock vanuit New York op verzoek van Richard Strauss terug naar Wenen.
Richard Strauss' Wiegenlied, gezongen door Canadees/Duitse sopraan Edith Wiens, Rudolf Jansen begeleidde op de piano.

Fock was ook actief in Parijs en er erg nauw betrokken bij de nieuwe werken van Maurice Ravel. In de boeken staat altijd wie de eerste concerten speelden, maar niet wie de premiere dirigeerde… en dat was Fock!
Maurice Ravel, Pianoconcert voor linkerhand, Orchestre Symphonique de Montréal, Charles Dutoit. Pascal Rogé zat achter de vleugel.

In Parijs had Fock niet alleen contact met Ravel, maar ook met Igor Strawinsky die hij met succes in Wenen introduceerde. Een bijzondere vriendschap had Dirk Fock met Darius Milhaud, die hij naar New York haalde en kennis liet maken met de jazz.
Darius Milhaud, La création du Monde. Gespeeld door de London Symphony Orchestra Chamber Group, onder leiding van John Carewe.

We sloten – natuurlijk! – af met enkele delen uit Dirk Fock's Java Suite, gespeeld door Henk Mak van Dijk.

Ferry van Geffen bracht geluidsopnamen mee van repeterende dirigenten, oude meesters: John Barbirolli en Arturo Toscanini. Het gaf een mooi inzicht in het 'werk' van de dirigent, vóór wij als toehoorders mogen genieten van het uiteindelijke resultaat.

Een ‘jazzy’ eerbetoon aan Frederic Chopin.

De avond stond in het teken van de improvisatie (Latijn: onvoorzien) in de muziek, een kunst en kunde die steeds meer verloren raakt…
We luisterden naar:

In de Middeleeuwen kende men het contrapunctus alla mente, waarbij over een vaste stem (cantus firmus) twee- tot driestemmig werd geïmproviseerd.
A Magyar Zene 1000 jaar Magyar Gregoriánum, een Hongaarse opname. Regina Caeli Laetare, Sanctus en Gauzelm Faidit; “Szenvedek, mint rab király”    

In de barok bestond er de improvisatietraditie van de basso continuo, waarbij de akkoorden vaststonden, maar de exacte speelwijze aan de fantasie van de speler(s) werd overgelaten.
Bach on recorder, Heiko ter Schegget (fluit), Zvi Meniker (clavecimbel)
Fuga uit Suite in D klein, BWV 997

Bach Concert voor fluit, strijkorkest, basso continuo in G klein, met Jean Pierre Rampal – fluit en Ars Rediviva Praag, dirigent Milan Munclinger

Later ontstaat de zogeheten Cadenza, een geimprovisserde of uitgeschreven ornament/versiering – vaak  vrij in tempo en tamelijk virtuoos… Oorspronkelijk alleen toegepast in zang (aria’s). Vandaag de dag is de gemiddelde klassiek geschoolde muzikant niet meer in staat te improviseren omdat daaraan in de muziekopleidingen in het algemeen geen aandacht wordt besteed.
Mozart Pianoconcert nr. 20 in D klein KV 466 (Inspireerde Beethoven tot het schrijven van nieuwe cadenza’s) Allegro Assai. Derek Han, Philharmonia Orchestra, Paul Freeman

In streken waar opleiding, of het spelen van bladmuziek, minder een rol speelt is ‘versiering’, improvisatie nog steeds heel gangbaar.
Le Takht Tunesien en de strijkers van het Metropool Orkest, Oud improvisatie (Kamel Ferjani) en Suite de Chansons Tunesiennes.

Versieringen in de (westerse) zang:
Donizetti,  Lucia di Lammermoor, “Quando, rapido in Estasi” Maria Callas – Herbert von Karajan (opname uit 1955)

Chopin – eindelijk! daar is-ie dan… – bouwde diverse muzikale vormen verder uit zoals de ballade en het scherzo en was verantwoordelijk voor diverse innovaties in vormen als de pianosonate, wals, nocturne, etude, prelude en impromptu. Een impromptu (in promptu: ‘voor de vuist, als improvisatie, of inval) is een muziekwerk dat improvisatorische elementen bevat en vaak een vrije vorm heeft, maar ook veel als driedelige liedvorm (ABA- of AAB- of ABC- vorm) voorkomt. Een impromptu is meestal geschreven voor de piano en gebaseerd op een muzikaal idee dat in de compositie nader uitgewerkt wordt. De vorm stamt uit de romantische periode, waarin componisten op zoek gingen naar nieuwe en meer persoonlijke uitdrukkingsvormen.

Chopin, Impromptu 3 (opus 51) uitgevoerd door Daniel Wayenberg
Chopin, Mazurka op. 59 no. 3 Uitgevord door Ivo Pogorelic (Een mazurka is een dans in driekwartsmaat met een extra nadruk op de tweede tel, in tegenstelling tot een wals).
Chopin, Nocturne no. 2 (opus 9), uitgevoerd door Jacques Loussier (Bijdrage GJ van Lonkhuijzen)

Bach, Goldberg variaties uitgevoerd door de Amerikaanse jazzpianist John Lewis, samen met zijn vrouw Mirjana. “The Chess Game”. Eerst speelt Mirjana het origineel op clavecimbel en daarna speelt John hetzelfde met variaties op piano. Het is oorspronkelijk in 1987 op LP verschenen en later op CD overgezet. (Bijdrage Frieda Reiziger)

Bach en Rumi – Davod Azad, Iraanse zang (gedicht van Rumi) op muziek van Bach (Englische Suite)

Bach: Allegro en Mi en Vivaldi: Aria: Roger Bourdin, fluit Рbegeleid door kerkorgel (A. de Froberville en G̩rard Pierrot) en bas (Alphonse Masselier)

Afkicken van vakantietijd…

Nogal gehinderd door technische tegenslag (the audio 'mean machine' heeft veel te leiden onder de temperatuurschommelingen en het vervoer) verliep de avond toch nog soepel en 'vakantie-achtig'. Alleen ben ik vergeten de bijdragen van anderen te noteren. Met excuus! Maar hierbij in ieder geval de lijst van gespeelde werken die wél genoteerd stonden.
Marijke

1. Felix Mendelssohn Bartoldi (1809 – 1847) Midzomernachtsdroom – toneelmuziek (Shakespeare) – Lied met koor Ye spotted snakes, gezongen door Edith Wiens en Sarah Walker, London Philharmonic Orchestra, Andrew Litton

2. Danzas Espagnolas Enrique Granados (1867 – 1916), Opgedragen aan Alfredo G. Faria (Andaluza): piano Alicia de Larrocha

3. Maurice Ravel (1875 – 1937), warmbloedige Spaanse muziek: Alborado del Gracioso. Uitgevoerd door het Orchestre Symphonique de Montréal, dirigent Charles Dutoit

4. Chants d’Auvergne, Marie-Joseph Canteloube de Malaret (1879 – 1957)
Track 3 Tyrois Bourrées, the English Chamber Orchestra onder leiding van Jeffrey Tate, Kiri te Kanawa, sopraan

5. Manos Hajidakis, Songs my country taught me: de Griekse mezzo Agnes Baltsa met “Oniro pedión tis gitoniás” – begeleid door Athens Experimental Orchestra, dirigent Stavros Xarhakos

6. Magyarpalatka: Sürü magyar (Sürü legényes, Barbune) – onversneden Hongaarse volksmuziek

7. Hungarian Wedding, volksmuziek in bewerking, gezongen door een meisjeskoor           

8. Dances of Galánta, Zoltán Kodály (1882 – 1967), Chicago Symphony orchestra, Neeme Järvi

Op vrijdag 28 mei kwamen we voor de laatste maal dit seizoen bij elkaar, voor de verandering in een huiskamer en rijkelijk voorzien van koffie en koek, en drankjes met een hapje.

GJ van Lonkhuyzen liet zijn mooiste jazz opnamen horen en fagottist Louis van Nunen speelde een klein solo concert, voorzien van een uitgebreide uitleg van het instrument, de geschiedenis en de voortdurende strijd om die 'takkenbos' onder de duim te houden.

Ditmaal geen 'speellijst', maar een 'beeldlijst' voor een impressie van de avond.

Created with Admarket's flickrSLiDR.

Wie de foto's op wat groter formaat wil zien, kan ze ook op Flickr bekijken (met ondertitels…)